Mae Partneriaeth arloesol SPARC Coleg Sir Benfro wedi cyrraedd rhestr fer Gwobr Green Gown fawreddog ar gyfer y DU ac Iwerddon, sy’n cydnabod ei dull arloesol o wella amrywiaeth, tegwch a chynhwysiant ym maes gyrfaoedd ym meysydd cynaliadwyedd ac ynni.
Mae’r Coleg wedi cyrraedd y rownd derfynol yng nghategori Amrywiaeth, Tegwch a Chynhwysiant ym maes Cynaliadwyedd am ei brosiect arloesol ‘Powering Progress for Women’, sy’n ysbrydoli mwy o fenywod ifanc i ystyried gyrfaoedd mewn ynni adnewyddadwy, peirianneg, adeiladu a diwydiannau eraill sy’n canolbwyntio ar gynaliadwyedd.
Sefydlwyd Cynghrair SPARC (Sustainable Power, Renewables and Construction | Ynni Cynaliadwy, Ynni Adnewyddadwy ac Adeiladu) i fynd i’r afael â’r diffyg cynrychiolaeth sylweddol o fenywod yn y sectorau ynni ac adeiladu, lle mae menywod ar hyn o bryd yn cyfrif am lai na 15 y cant o’r gweithlu. Trwy gydweithio rhwng darparwyr addysg, cyflogwyr ac awdurdodau lleol, mae SPARC yn creu cyfleoedd ystyrlon i fenywod ifanc archwilio gyrfaoedd gwerth uchel ar draws y sectorau ynni, peirianneg, adeiladu a morwrol.
Wedi’i lansio yn 2024, cafodd y Gynghrair ei chyd-ddylunio gan Goleg Sir Benfro, Cyngor Sir Penfro a phartneriaid diwydiant blaenllaw, gan gynnwys RWE, Blue Gem Wind, Floventis Wind, Port of Porthladd Aberdaugleddau a Ledwood Engineering. Gyda’i gilydd, mae’r bartneriaeth yn darparu dysgu achrededig, ymweliadau â safleoedd diwydiant, cyfleoedd i ymgysylltu â chyflogwyr a phrofiadau ymarferol i ddysgwyr, oll wedi’u cynllunio i ddod â gyrfaoedd y dyfodol yn fyw.
Mae’r model wedi denu buddsoddiad sylweddol, yn ogystal â chyllid o Raglen Sgiliau a Thalent Cytundeb Dinas Bae Abertawe, gan alluogi SPARC i ddatblygu dull cynaliadwy o gefnogi anghenion y gweithlu yn y dyfodol ar draws rhanbarth Porthladd Rhydd Celtaidd (Celtic Freeport) a thu hwnt. Mae Ystad y Goron hefyd wedi dod yn bartner buddsoddi yn y Gynghrair yn ddiweddar.
Mae llwyddiant SPARC bellach yn denu diddordeb o bob rhan o Gymru, gyda cholegau addysg bellach yn llofnodi Memorandwm Cyd-ddealltwriaeth i archwilio cyfleoedd i gyflwyno’r model yn ehangach.
Mae’r gwerthusiad annibynnol diweddaraf yn darparu tystiolaeth gref o effaith y fenter. Dangosodd y ffigurau mwyaf diweddar (Medi 2025 / Gorffennaf 2026) fod SPARC wedi ymgysylltu â 197 o ferched ar draws saith ysgol uwchradd yn Sir Benfro trwy 41 o weithgareddau ymgysylltu â chyflogwyr. Canfu’r gwerthusiad gynnydd sylweddol yn gwybodaeth y dysgwyr am yrfaoedd ynni adnewyddadwy, llwybrau cymwysterau a chyfleoedd cyflogaeth lleol, yn ogystal â mwy o hyder ac uchelgeisiau ym maes STEM.
Cynyddodd ymwybyddiaeth o yrfaoedd ynni adnewyddadwy o 30% i 70%, tra cododd ymwybyddiaeth o gyfleoedd gyrfa lleol o 47% i 68%. Mae SPARC hefyd yn helpu i herio stereoteipiau rhyw, gyda 77% o luniadau’r dysgwyr yn darlunio menywod mewn rolau STEM yn dilyn eu cyfranogiad. Mae tystiolaeth gynnar hefyd yn awgrymu dylanwad ar ddewisiadau pynciau, gyda 65% o gyfranogwyr Blwyddyn 9 yn dewis TGAU mewn pwnc STEM.
Mae’r fenter hefyd yn cryfhau perthnasoedd rhwng ysgolion a chyflogwyr; mae partneriaid diwydiant yn fwyfwy ymwybodol o SPARC fel menter datblygu’r gweithlu a all helpu i feithrin cysylltiadau cryfach rhwng addysg, diwydiant a ffynhonnell dalent y dyfodol.
Dywedodd Pennaeth Coleg Sir Benfro, Dr Barry Walters:
“Mae cael ein cydnabod gan y Green Gown Awards yn gyflawniad gwych ac yn brawf o gryfder y cydweithio rhwng addysg, diwydiant a’n cymuned ehangach. Drwy Gynghrair SPARC, rydym yn helpu menywod ifanc i weld eu hunain mewn gyrfaoedd a fydd yn siapio dyfodol ynni a chynaliadwyedd, gan sicrhau hefyd bod gan gyflogwyr lleol fynediad at y dalent amrywiol sydd ei hangen arnynt i gefnogi’r newid i sero net.”
Mae’r Green Gown Awards yn dathlu mentrau cynaliadwyedd eithriadol ar draws y sectorau addysg bellach ac uwch, gan gydnabod prosiectau sy’n cael effaith amgylcheddol a chymdeithasol tra’n creu newid cadarnhaol ar gyfer cenedlaethau’r dyfodol.
